واسطه‌گری بانک‌ها در خرید ارز صادراتی، هزینه تولید و تجارت را افزایش می‌دهد
دکتر شهاب جعفرزاده: انتقال مستقیم ارز صادرکنندگان به واردکنندگان با نرخ توافقی، راهکاری برای کاهش هزینه‌ها و تسهیل بازگشت ارز است
دکتر شهاب جعفرزاده، مدیرعامل شرکت پاکان پلیمر جم، در گفت‌وگوی اختصاصی با اینپیا، با انتقاد از تعدد بخشنامه‌های ارزی و سازوکار فعلی خرید ارز صادراتی توسط بانک‌های منتخب، تأکید کرد که کاهش فاصله نرخ خرید ارز صادراتی با بازار آزاد، هرچند اقدامی مثبت است، اما همچنان بخشی از منافع صادرکنندگان و واردکنندگان در فرآیند واسطه‌گری بانکی از بین می‌رود.
وی پیشنهاد کرد با احیای سازوکار انتقال مستقیم ارز حاصل از صادرات به واردکنندگان، ضمن حفظ شفافیت و نظارت بر بازگشت ارز، هزینه‌های تجارت کاهش یابد.
تعدد بخشنامه‌های ارزی، فعالان اقتصادی را با سردرگمی مواجه کرده است
به گزارش اینپیا، دکتر شهاب جعفرزاده، مدیرعامل شرکت پاکان پلیمر جم، با اشاره به مشکلات ناشی از تعدد و تغییرات مکرر بخشنامه‌های ارزی اظهار کرد: حجم مقررات و دستورالعمل‌های صادرشده به اندازه‌ای افزایش یافته که حتی برخی دستگاه‌های اجرایی نیز در تشخیص آخرین بخشنامه معتبر و وضعیت ابلاغ آن با ابهام مواجه هستند.
وی با اشاره به تجربه سازوکارهای ارزی در سال‌های گذشته افزود: در دوره‌ای، صادرکنندگان این امکان را داشتند که ارز یا کوتاژ صادراتی خود را از طریق توافق مستقیم به واردکنندگان واگذار کنند. در این روش، طرفین می‌توانستند بر سر نرخی نزدیک به بازار آزاد به توافق برسند.
جعفرزاده این سازوکار را تجربه‌ای قابل بررسی دانست و تأکید کرد که امکان توافق مستقیم میان صادرکننده و واردکننده می‌تواند بخشی از پیچیدگی‌های فرآیند تأمین ارز را کاهش دهد.
فاصله نرخ خرید ارز صادراتی با بازار آزاد کمتر شده، اما هزینه واسطه‌گری همچنان پابرجاست
مدیرعامل پاکان پلیمر جم در ارزیابی خرید ارز صادراتی توسط بانک‌های منتخب اظهار کرد: کاهش فاصله نرخ خرید ارز صادراتی با بازار آزاد، در مقایسه با فاصله‌های بیشتر گذشته، می‌تواند اتفاق مثبتی برای صادرکنندگان باشد؛ زیرا انگیزه عرضه ارز را افزایش می‌دهد.
با این حال، وی تأکید کرد که مسئله اصلی تنها میزان اختلاف نرخ‌ها نیست، بلکه نحوه انتقال ارز و هزینه‌هایی است که در این فرآیند به صادرکننده و واردکننده تحمیل می‌شود.
جعفرزاده افزود: در سازوکار فعلی، بخشی از منفعت حاصل از اختلاف نرخ ارز به واسطه‌های بانکی منتقل می‌شود؛ در حالی که صادرکننده ارز خود را با نرخ پایین‌تری واگذار می‌کند و واردکننده نیز برای تأمین ارز با هزینه بیشتری مواجه می‌شود.
وی تصریح کرد: نتیجه این فرآیند می‌تواند افزایش هزینه واردات و صادرات باشد؛ هزینه‌ای که در نهایت به زنجیره تولید و مصرف‌کننده نهایی منتقل خواهد شد.
پیشنهاد انتقال مستقیم ارز صادراتی به واردکنندگان با نرخ توافقی
جعفرزاده با تأکید بر ضرورت اصلاح سازوکار بازگشت ارز حاصل از صادرات گفت: وقتی قیمت‌گذاری بسیاری از کالاها تحت تأثیر نرخ ارز بازار آزاد قرار دارد، منطقی است امکان انتقال مستقیم ارز صادرکننده به واردکننده با نرخی توافقی و متعارف فراهم شود.
وی افزود: در چنین سازوکاری، صادرکننده و واردکننده می‌توانند بر اساس شرایط بازار و با توافق یکدیگر معامله کنند؛ موضوعی که به اعتقاد وی می‌تواند به کاهش هزینه مبادله و ایجاد تعادل بیشتر در بازار کمک کند.
مدیرعامل پاکان پلیمر جم با اشاره به تجربه سال‌های گذشته اظهار کرد: در آن دوره، واگذاری کوتاژ صادراتی با توافق طرفین انجام می‌شد و نرخ توافقی می‌توانست اندکی پایین‌تر از نرخ بازار آزاد باشد.
وی معتقد است بازنگری در این روش، در صورت طراحی سازوکار نظارتی مناسب، می‌تواند بخشی از مشکلات فعلی تأمین ارز واردات و بازگشت ارز صادراتی را برطرف کند.
شفافیت بازگشت ارز باید حفظ شود؛ انتقال مستقیم به معنای حذف نظارت نیست
جعفرزاده در پاسخ به نگرانی‌ها درباره احتمال انجام معاملات صوری یا بازنگشتن واقعی ارز صادراتی تأکید کرد: مسئله اصلی در این بخش، اطمینان از انتقال واقعی ارز و جلوگیری از معاملات غیرشفاف است.
وی افزود: صادرکنندگانی که برای ادامه فعالیت خود به منابع ریالی رسمی و خرید مواد اولیه از بورس کالا نیاز دارند، انگیزه اقتصادی برای تبدیل درآمد ارزی به منابع قابل استفاده در داخل کشور خواهند داشت.
مدیرعامل پاکان پلیمر جم با اشاره به ضرورت ایجاد سازوکاری شفاف گفت: می‌توان انتقال مستقیم ارز میان صادرکننده و واردکننده را به‌گونه‌ای ساماندهی کرد که ضمن حفظ امکان نظارت، فرآیند مبادله نیز ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر شود.
کاهش اختلاف نرخ‌ها مثبت است، اما اجرای واقعی سازوکار جدید اهمیت دارد
جعفرزاده در بخش پایانی این گفت‌وگو، با اشاره به شنیده‌ها درباره کاهش فاصله نرخ خرید ارز صادراتی توسط بانک‌های منتخب با بازار آزاد اظهار کرد: کمتر شدن این فاصله نسبت به گذشته، از منظر افزایش انگیزه صادرکنندگان برای عرضه ارز، اقدامی مثبت ارزیابی می‌شود.
با این حال، وی تأکید کرد که باید مشخص شود این سازوکار تا چه اندازه در عمل اجرا می‌شود و صادرکنندگان واقعاً امکان فروش ارز خود را با نرخ‌های اعلامی دارند.
مدیرعامل شرکت پاکان پلیمر جم در پایان خاطرنشان کرد: اصلاح سیاست‌های ارزی زمانی می‌تواند به حمایت مؤثر از تولید و تجارت منجر شود که علاوه بر نزدیک‌تر شدن نرخ‌ها، هزینه‌های واسطه‌گری کاهش یابد و امکان مبادله شفاف و مستقیم ارز میان صادرکنندگان و واردکنندگان فراهم شود.
